Dźwięki mowy. Program kształtowania świadomości fonologicznej dla dzieci przedszkolnych i szkolnych

Program kształtowania świadomości fonologicznej ma na celu pomóc nauczycielom, logopedom oraz rodzicom zrozumieć pojęcie świadomości fonologicznej i jej znaczenie w procesie nauki czytania i pisania. Teoria opracowania przybliża pojęcie słuchu fonematycznego, który jest fundamentem opanowania języka mówionego. Program został stworzony z myślą o dzieciach od 3. roku życia i ma ułatwić im zrozumienie podzielności słów na składowe dźwiękowe oraz zdolność reprezentowania tych dźwięków za pomocą liter alfabetu.

Zalecany jest dla nauczycieli przedszkolnych i wczesnoszkolnych, logopedów, pedagogów szkolnych, psychologów, rodziców i studentów. Program zawiera przykładowy wykaz literatury dziecięcej, który pomoże rodzicom i nauczycielom wprowadzić dzieci w świat dźwięków mowy za pomocą różnych zabaw słownych. Ćwiczenia słowne w podręczniku skupiają uwagę dzieci na dźwiękowej strukturze słów, a zadania z rymami pomagają dzieciom rozpoznawać, tworzyć oraz różnić rymy.

Dźwięki mowy

Program zawiera następujące sekcje i ćwiczenia:

1. Zabawy z rymami:

• Wskazywanie rymujących się par słów.
• Wybieranie rymujących się słów.
• Szukanie słowa, które nie rymuje się z pozostałymi.
• Samodzielne tworzenie rymu.

2. Głoski rozpoczynające i kończące słowa:

• Wskazywanie par słów zaczynających lub kończących się taką samą głoską.
• Wskazywanie słów, które nie zaczynają lub nie kończą się taką samą głoską.
• Samodzielne wymyślanie słów zaczynających lub kończących się taką samą głoską.

3. Ćwiczenia analizy i syntezy sylabowej:

• Wydzielanie sylab w wyrazach.
• Rozcinanie obrazka na tyle części, ile jest sylab w danym słowie.
• Sylabowe puzzle obrazkowe.
• Wyodrębnianie znaczącej części słowa.
• Łączenie sylab w słowa.
• Dzielenie słów na głoski.
• Wyszukiwanie słowa w słowie.
• Łączenie głosek w słowa.
• Puzzle głoskowe.

4. Głoska, a litera:

• Ćwiczenia kształtujące umiejętność podziału słów na głoski oraz łączenia głosek w słowa.

Dodatkowe elementy programu:

• Ćwiczenia słowne połączone z rysowaniem (grafomotoryka).
• Karty do zabaw.
• Plansze do gier i zabaw.
• Ćwiczenia słowne połączone z ćwiczeniami analizy i syntezy wzrokowej lub słuchowej.
• Gry, takie jak memory i domino fonetyczne.
• Przykłady zabaw ruchowych z wykorzystaniem słów (np. z piłką).
• Ćwiczenia oparte na sytuacjach z życia codziennego (np. segregowanie produktów spożywczych według głosek, którymi się zaczynają).

Wszystkie ćwiczenia przedstawione są w formie wyrazowej dla starszych dzieci oraz obrazkowej, dając dzieciom różnorodne możliwości interakcji. Polecenia sformułowane są w ciekawy i zabawny sposób, aby zachęcić dzieci do aktywnego uczestnictwa. Zadania wymagają od dzieci nie tylko podzielenia słowa na składowe dźwiękowe czy sylabowe, ale także angażują inne umiejętności, takie jak rysowanie, układanie guziczków lub klocków, rzucanie piłką, klaskanie itp.